Детская литература Литературоведение Образование и педагогика

Абибулла Одабаш. Эв къушлары

Исмаил бир кунь бабасы иле янашларындаки немсе коюне кетти. Хава гузель эди. Кунеш бираз зиядедже къыздырса да, атларын чапмасындан пейда олгъан ель, онлары серинлете[1], сыджакъны о къадар дуйдурмай эди…

Койге якълашкъанда Исмаилын козюне узакътан къой сюрюси киби бир шей корюнди. О бабасындан сорады:

  • Бабай, бу немселерин къойлары куньдюзлери чёльге айдалмаймы я? Бакъса, койнинъ янында отлайлар.
  • Онынъ къой болгъаны /олгъаны/ не энди? О къой тувул /дегиль/, сюрюсидир.

Онлар бираз даха якълаштылар. Исмаил керчектен де корьди ки, узакътан корюненлер /корюнгенлер/ къой дегиль, къаз эмиш.

  • Ола-а-н… Амада балабан къазлар. Хэр бири кичкене /уфакъ/ бир къой къадар вар. Хэр не де коп /чокъ/!.. Къараса[2], бакъкъан кишиси де бар.

Онлар кое /койге/ бираз даха якълашмышларды, бир сюрю папий бир чокъ чочкъа ве чочкъа балалары да корьдилер.

  • Нечюн бизим койде бунлар ёкъ бабай?
  • Чочкъа бизге харам, коресинъ!..
  • Чочкъа харам болса да /олса да/, папий, къаз харам тувул да /дегиль де/, гъалиба бабай?
  • Ана, харам болмагъаны ичюн бизим койде де бар, о тек-тек коресинъ.
  • Бизде тек-ток, амма, мынавларнынъ /буларнынъ/ хэпсинде бар да, бабай?!

Исмаил учюнджи сыныф талебеси эди. О къаз, папий, тавукъ киби хайванларынъ койлюлере /койлюлерге/ экин[3], багъ, багъча ве башкъа тюрлю хозяйстволардан сонъ не къадар файдалы олдыгъыны огренмишди.

О бабасы иле даха зияде сёйлешмеди, чюнки бабасы артыкъ къызмагъа башламышты.

Онлар Фридрих акъайын эвине варып тюштилер. Бу Исмаилын бабасынынъ яхшы досту эди. Онынъ да Исмаил киби бир огълу варды. Исмаил Эдвард иле достлашты. Онлар яры татарджа, ве яры русча оларакъ анълаша эдилер. Эдвард Исмаиле /Исмаилге/ озь оюнджакъларыны, тавукъ, къаз ве папийлерини косьтерди ве мектептен сонъ онлары бакътыгъыны анълатты.

Исмаил Эдвардтан бир къач къаз йымыртасы истеп алды.

Исмаил онлары тавукъ астына къойып чыкъартты. Эки-учь ай сонъ Исмаилын учь къазы олмышты.

 

Одабаш А., Аджы-Асан У. Тюрк-татар тили. 1-нджи китап. 1-нджи болюк. 1-нджи басамакъ татар мектеплеринде элифбеден сонъ окъув китабы. – Акъмесджит: Къырымдевнешр, 1926. – 261с. – С. 150-152.

[1] Серинлетмек – охлаждать
[2] Къарамакъ – бакъмакъ, козь этмек
[3] Экин – посевные

Об авторе

Таир Керимов

Таир Керимов

Оставить комментарий